Rực rỡ gốm Óc Eo- “quà tặng quý từ đất”

13-10-2017
“Quà tặng từ đất” - danh xưng ấy không sai khi nói đến gốm, một hiện vật được người xưa phát minh và hiện hữu đến nay. Gốm không chỉ mang nét đẹp của một cộng đồng, mà còn phản ánh sự phát triển xã hội. Và, gốm Óc Eo càng có giá trị hơn bao giờ hết. Bởi nó không những phục vụ cho việc nghiên cứu khoa học, mà còn là đối tượng quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc.
     Lần đầu tiên, mọi người được tận mắt chứng kiến, chiêm ngưỡng gần 1.000 hiện vật gốm Óc Eo (nguyên bản gốc) được quy tụ từ khắp các tỉnh, thành của vùng Nam bộ tại Ban quản lý Di tích văn hóa Óc Eo (Thoại Sơn). Đó không phải là sự ngẫu nhiên mà là một kế hoạch, sự sắp xếp khoa học được chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm giới thiệu cổ vật mang đậm dấu ấn lịch sử để chúng ta có thể hiểu thêm về quá khứ Nam bộ - một nền văn hóa độc đáo đã từng tồn tại trên lãnh thổ Việt Nam. Đó là lý do diễn ra buổi Triển lãm gốm Óc Eo Nam bộ lần thứ I tại An Giang, kéo dài từ ngày 29-9 đến 30-10-2017. Ở cuộc triển lãm này, Ban tổ chức muốn giới thiệu đến tất cả mọi người gốm Óc Eo ở 3 giai đoạn: Tiền Óc Eo (trước Công nguyên), Óc Eo (từ thế kỷ 1 đến thế kỷ 7 sau Công nguyên) và hậu Óc Eo (từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 12 sau Công nguyên), với 4 chuyên đề gồm: Gốm trong sinh hoạt (chiếm trên 50% số lượng hiện vật); Gốm công cụ sản xuất; Gốm làm vật liệu trang trí - kiến trúc, đồ trang sức; Gốm dùng trong sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng. Có thể nói, gốm trong văn hóa Óc Eo mang một nét đẹp giản dị nhưng không kém phần tinh tế, độc đáo vì đã thể hiện đặc trưng văn hóa tộc người và phản ánh nguồn gốc bản địa của nền văn hóa rất rực rỡ.

t5k.jpg

Lãnh đạo tỉnh và các ban, ngành tham quan triểm lãm gốm Óc Eo

    Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Bình cho rằng: “Việc phối hợp với các tỉnh, thành để tổ chức triển lãm với quy mô lớn như thế này cho thấy sự quyết tâm của địa phương trong việc tạo dựng điểm đến du lịch khác biệt so với khu vực. Từ đó, phát huy các giá trị di tích văn hóa Óc Eo nhằm khơi dậy những tiềm ẩn, tồn tại trên vùng đất vô cùng huyền bí như An Giang và cả vùng Nam bộ. Với triển lãm gốm Óc Eo Nam bộ lần này là dịp để nâng cao vị thế của nền văn hóa Óc Eo, các ngành chuyên môn giao lưu, trao đổi thông tin, nâng cao kiến thức, kinh nghiệm trong bảo tồn di tích, hiện vật văn hóa Óc Eo. Ban quản lý Di tích văn hóa Óc Eo  tỉnh phải phối hợp thật tốt về chuyên môn với các tỉnh, thành bạn đồng thời tổ chức gìn giữ an toàn tuyệt đối các hiện vật trưng bày trong suốt thời gian diễn ra triển lãm”.

    Trong 4 chuyên đề gốm Óc Eo được triển lãm, chiếm số lượng nhiều nhất là chuyên đề gốm sinh hoạt. Có thể nói, gốm sinh hoạt luôn phong phú và đa dạng về loại hình, tập trung ở 4 công dụng: Đồ đun nấu (nồi, ấm…), đồ đựng trên bàn ăn (bát, chén, đĩa, âu…), đồ sinh hoạt (đèn, chân đèn…), đồ đựng (bình, vò, hũ, thố, chậu…). Ngoài ra, còn có đồ trang sức như khuyên tai, hạt chuỗi và đồ chơi trẻ em như bi gốm, gốm ghè, chuông gốm. Người xem có thể nhận ngay nét đẹp giản dị nhưng không kém phần tinh xảo qua từng vật dụng gốm được trưng bày. Các mảnh gốm trang trí hoa văn như: Văn vạch, văn thừng, văn sóng nước, văn đắp nổi… Phần lớn đồ gốm từ thời tiền sử cho đến thời Óc Eo đều được trang trí hoa văn bằng thừng, vạch bằng que nhọn trên những vật dụng thông thường. “Sản xuất đồ gốm là một nghề thủ công quan trọng của cư dân Óc Eo. Trong văn hóa Óc Eo, đồ gốm có mặt hầu hết trong các di tích khảo cổ, cho thấy quy mô phát triển của nghề thủ công này. Tại từng thời điểm khảo cổ, đồ gốm có sự khác biệt về số lượng, chất liệu và loại hình. Hiện vật chủ yếu là gốm gia dụng, vật liệu xây dựng và đồ trang trí kiến trúc. Bên cạnh đó, còn có một số ít hiện vật dùng trong tín ngưỡng. Như vậy, chỉ tính riêng nghề thủ công Óc Eo đã chứa đựng nhiều giá trị lớn về mặt vật chất, tinh thần, khoa học và kỹ thuật giúp cho việc nhận thức lịch sử khai phá vùng đất cổ Nam bộ những thế kỷ đầu công nguyên và công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn hiện nay” - Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh Lâm Ngọc Hùng chia sẻ.

    Trải qua bao thế kỷ, cuộc sống lao động, sinh hoạt và đấu tranh sinh tồn của những cư dân Óc Eo để lại rất nhiều di sản đồ gốm cho người đời sau chiêm nghiệm và tìm hiểu. Qua cuộc triển lãm gốm Óc Eo với quy mô lớn đang diễn ra sẽ là cầu nối giữa các hiện vật gốm khác nhau phục vụ việc nghiên cứu khoa học và công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc.

Nguồn: baoangiang.com.vn